Stel je voor: je hebt een prachtige teef, gezond, gelukkig en met een karakter om van te houden.
▶Inhoudsopgave
Op een dag denk je: waarom zouden we niet een nestje fokken? Het idee van al die kleintjes is magisch.
Maar voordat je in het diepe springt, is er één cruciale vraag die je jezelf moet stellen: wanneer en hoe vaak is het eigenlijk verantwoord? Dit is niet zomaar een keuze; het is een verantwoordelijkheid die veel verder gaat dan alleen maar pups produceren. Laten we dit eens flink onder de loep nemen.
De basis: leeftijd en volwassenheid
De allereerste horde is de leeftijd. Veel mensen denken dat een teefje loops wordt en meteen geschikt is voor fokken.
Niets is minder waar. Net als bij mensen moet het lichaam volgroeid zijn. Een teefje mag pas voor het eerst gedekt worden als ze volledig volwassen is.
Dit verschilt enorm per ras. Voor kleine rassen, zoals een Chihuahua of een Dwergpoedel, is de volwassenheid vaak eerder bereikt dan bij grote rassen.
Een kleine teef kan soms al rond de 12 tot 15 maanden loops worden, maar wachten tot ze minimaal 1,5 tot 2 jaar oud is, is vaak de veiligste keuze. Grote rassen, zoals een Duitse Dog of een Berner Sennenhond, groeien veel langzamer. Hun botten en gewrichten zijn pas echt stabiel rond hun 2e of zelfs 3e levensjaar.
Fokken voordat de groeischijven gesloten zijn, kan leiden tot ernstige gewrichtsproblemen. Een gouden regel: fok nooit met een teef die nog in de groei is.
Wacht tot ze lichamelijk en mentaal volwassen is. Dit betekent niet alleen dat ze haar volwassen grootte heeft bereikt, maar ook dat ze stabiel in haar vel zit.
De loopsheidscyclus: timing is alles
Om te fokken, moet je precies weten wanneer je teef vruchtbaar is. Een loopsheidscyclus duurt gemiddeld zes maanden, maar kan variëren van vier tot negen maanden.
- Proestrus (de aanloopfase): Je teef wordt loops, ze bloedt en haar vulva zwelt op. Ze is nu al aantrekkelijk voor reuen, maar ze is nog niet vruchtbaar en zal zich meestal nog niet laten dekken.
- Oestrus (de dekbaarheid): Dit is de fase waarin ze vruchtbaar is. Ze bloedt nog steeds, maar de kleur verandert vaak van felrood naar lichter roze of geelbruin. Ze is nu ontvankelijk voor de reu en zal haar staart opzij houden. Dit is het moment om te dekken. De vruchtbaarheid duurt meestal 5 tot 9 dagen.
- Metestrus (na de loopsheid): De loopsheid neemt af, de zwelling verdwijnt. Ze is niet meer vruchtbaar.
De cyclus heeft drie fasen: Om de exacte eisprong te bepalen, kun je testen gebruiken.
De bekendste zijn de progesterontesten bij de dierenarts. Deze meten het hormoon progesteron in het bloed. Een stijging van dit hormoon geeft aan dat de eisprong eraan komt.
Dit is veel nauwkeuriger dan alleen kijken naar het gedrag of het bloedverlies. Veel fokkers gebruiken ook speciale testen van merken als Wondex of Progesteron Test die je bij de dierenarts kunt kopen. Zelfs een simpel druppeltestje kan soms helpen, maar de bloedtest blijft de gouden standaard. De beste tijd om te dekken is vaak op dag 11, 12 of 13 van de loopsheid, maar dit is slechts een indicatie.
Het hangt af van de lengte van de cyclus. De dierenarts kan je hier perfect bij helpen.
Hoe vaak mag een teef loops worden voordat ze met pensioen gaat?
Dit is een onderwerp waar veel discussie over is. Sommige fokkers laten een teef een nestje krijgen per loopsheid, anderen wachten liever langer.
De algemene consensus bij dierenartsen en fokkers is dat een teef niet elke loopsheid een nestje hoeft te hebben.
Integendeel, het is zelfs beter voor haar lichaam om af en toe rust te nemen. De meest verantwoorde aanpak is om een teef maximaal 3 tot 4 nestjes te laten krijgen in haar leven. Dit geeft haar lichaam de tijd om te herstellen en voorkomt dat ze uitgeput raakt.
Sommige fokkers laten een teef maar 2 nestjes krijgen, vooral als het een groot ras is of als het eerste nestje zwaar verliep. Een belangrijke vuistregel: wacht minimaal één volledige cyclus tussen twee nestjes.
Dit betekent dat er minstens 6 tot 9 maanden tussen twee nestjes moet zitten. Je teef heeft tijd nodig om aan te sterken, haar mineralen aan te vullen en mentaal te herstellen. Een teef die te vaak nestjes krijgt, kan zwakker worden en heeft een groter risico op complicaties bij de geboorte. Leeftijd speelt ook hier een rol.
De rol van de leeftijd
Veel fokkers volgen de richtlijnen uit het NVBH fokkerijreglement uitgelegd voor beginners en stoppen zodra de teef de leeftijd van 6 of 7 jaar bereikt heeft.
Na deze leeftijd neemt de kwaliteit van de eicellen af en stijgt het risico op complicaties, zoals een keizersnede of problemen met de bevalling. Een oudere teef heeft meer moeite met de dracht en de opvoeding van de pups. Het is een kwestie van respect voor het dier om op tijd te stoppen.
Gezondheid: de allerbelangrijkste factor
Leeftijd en timing zijn belangrijk, maar gezondheid is de absolute nummer één. Je mag nooit fokken met een teef die gezondheidsproblemen heeft.
Dit lijkt logisch, maar het is essentieel om dit breed te bekijken. Voordat je überhaupt denkt aan een nestje, moet je teef getest worden op erfelijke aandoeningen. Dit verschilt per ras.
Voor sommige rassen is een heup- en elleboogscan (HD/ED) verplicht, voor andere rassen zijn er testen voor oogafwijkingen of hartproblemen.
Websites zoals die van de Raad van Beheer of specifieke rasverenigingen geven aan welke testen verplicht zijn. Een teef die bijvoorbeeld last heeft van erfelijke heupdysplasie, mag nooit gedekt worden. Dit risico op overdracht is te groot. Hetzelfde geldt voor aandoeningen die de bevalling kunnen bemoeilijken, zoals een smal bekken.
Een dierenarts kan dit controleren. Daarnaast is de conditie van de teef cruciaal.
Is ze op een gezond gewicht? Heeft ze voldoende spiermassa? Is ze mentaal stabiel?
De mentale gesteldheid
Een teef die gestresst is of fysiek niet sterk genoeg, heeft een grotere kans op problemen.
Fokken met een teef die net een ziekte heeft doorgemaakt of die nog aan het herstellen is van een operatie, is een no-go. Niet alleen het lichaam moet sterk zijn, maar ook de geest. Een teef moet een stabiel karakter hebben.
Angstige of agressieve teven zijn niet geschikt om mee te fokken. Deze eigenschappen zijn vaak erfelijk bepaald en kunnen worden doorgegeven aan de pups.
Een goede fokker selecteert op karakter, niet alleen op uiterlijk. Als je teef moeite heeft met andere honden, vreemde mensen of nieuwe situaties, is het verstandig om haar niet te laten dekken. Het welzijn van de pups staat voorop; ze moeten opgroeien in een stabiele omgeving, waarbij fokken op de juiste werkinstelling essentieel is.
Praktische tips voor verantwoord fokken
Als je hebt besloten dat je teef geschikt is en je wilt een nestje, volgen hier een paar praktische punten:
- Voeding: Tijdens de dracht en de borstvoeding heeft een teef extra voeding nodig. Kies voor hoogwaardig hondenvoer, bijvoorbeeld van merken als Royal Canin of Hill's, die speciale brokken hebben voor drachtige teven. Geef geen extra supplementen zonder advies van de dierenarts.
- De dekking: Zorg dat de dekking plaatsvindt op het juiste moment. Meestal is één dekking voldoende, maar sommige fokkers kiezen voor twee dekkingen op opeenvolgende dagen om zeker te zijn van bevruchting.
- Controle: Laat de dracht controleren door een dierenarts. Rond dag 25 tot 30 kan een echo laten zien of er pups zijn. Een röntgenfoto rond dag 55 laat het aantal pups zien en of ze goed liggen.
- De geboorte: Zorg voor een schone, warme werpkist. Wees voorbereid op een eventuele keizersnede. Houd contact met de dierenarts.
- Na de geboorte: De pups moeten snel groeien. Weeg ze dagelijks. Zorg dat ze genoeg melk krijgen. Als een pup niet aankomt, kan dit duiden op problemen.
Conclusie: verantwoordelijkheid boven alles
Fokken met een teef is een prachtige ervaring, maar het is niet iets wat je zomaar doet. Het vereist kennis, voorbereiding en een diep respect voor het dier.
Wacht tot ze volwassen is, kies het juiste moment in de cyclus, beperk het aantal nestjes tot maximaal drie of vier en zorg dat ze topfit is. Gebruik hulp van professionals, zoals dierenartsen en ervaren fokkers. Onthoud dat het doel van verantwoord fokken is om gezonde, gelukkige pups te produceren die een lang en goed leven hebben. Als je dat kunt garanderen, ben je op de juiste weg.